Kto ponosi odpowiedzialność prawną za znakowanie palety?
Kto ponosi odpowiedzialność prawną za znakowanie palety?
Na jednej palecie mogą znaleźć się różne oznaczenia, ale nie wszystkie wynikają z tych samych przepisów i nie za każde odpowiada ten sam podmiot. Inne zasady dotyczą PPWR, inne znaku IPPC potwierdzającego obróbkę zgodną z ISPM 15, a jeszcze inne logo EPAL.
Dlatego jako bezpośredni producent palet wiemy, że kwestii odpowiedzialności prawnej nie da się rozstrzygnąć jednym zdaniem. Najpierw trzeba ustalić, jaki znak znajduje się na palecie, kto go naniósł i w jakim celu nośnik będzie używany.
Znakowanie palet drewnianych (EPAL, IPPC) – kto ponosi za nie odpowiedzialność prawną?
W przypadku wymagań wynikających z PPWR, czyli Packaging and Packaging Waste Regulation, główną odpowiedzialność za zgodność opakowania ponosi wytwórca. Przed wprowadzeniem opakowania do obrotu ma przeprowadzić lub zlecić ocenę zgodności, przygotować dokumentację techniczną i sporządzić deklarację zgodności UE.
Wytwórca odpowiada również za identyfikowalność opakowania. PPWR wymaga numeru typu, partii, numeru seryjnego albo innego elementu pozwalającego je zidentyfikować. Wytwórca podaje też swoją nazwę lub znak towarowy, adres oraz, jeśli są dostępne, dane do kontaktu elektronicznego. W określonych sytuacjach informacje mogą znaleźć się w kodzie QR, innym nośniku danych albo dokumencie towarzyszącym.
Nie każda odpowiedzialność kończy się jednak na fizycznym producencie palety. Importer ma własne obowiązki przy opakowaniach sprowadzanych spoza UE, a dystrybutor przed udostępnieniem opakowania sprawdza między innymi wymagane etykiety i spełnienie określonych obowiązków przez wytwórcę oraz importera.
Obowiązki wytwórcy opakowań w świetle rozporządzenia PPWR
Wytwórca opakowań PPWR nie odpowiada wyłącznie za umieszczenie właściwego symbolu. PPWR obejmuje także wymagania dotyczące substancji w opakowaniach, możliwości recyklingu, minimalizacji ilości materiału i opakowań wielokrotnego użytku. Wytwórca musi zapewnić, aby produkcja seryjna pozostawała zgodna z ocenionym typem opakowania.
Przy sprawdzaniu palety i dokumentacji warto zweryfikować:
- kto jest wytwórcą danego typu palety,
- czy nośnik posiada wymagany element identyfikacyjny,
- czy dostępne są dane wytwórcy,
- czy przygotowano wymaganą dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE,
- czy dodatkowe oznaczenia, np. IPPC lub EPAL, naniósł podmiot uprawniony.
To ważne, ponieważ znakowanie palet drewnianych wymogi może obejmować kilka niezależnych systemów. Poprawny znak w jednym z nich nie potwierdza automatycznie spełnienia wszystkich pozostałych wymagań.
Kto odpowiada za znak IPPC i zgodność z ISPM 15?
Charakterystyczny znak IPPC, potocznie nazywany „kłoskiem”, nie jest oznaczeniem PPWR. Potwierdza, że drewniany materiał opakowaniowy został poddany zatwierdzonemu zabiegowi fitosanitarnemu zgodnie z ISPM 15.
W Polsce zakłady produkujące i znakujące taki materiał działają w systemie upoważnień i nadzoru. Oznaczenie zawiera symbol IPPC, kod kraju, indywidualny numer zakładu oraz kod zabiegu, np. HT dla obróbki cieplnej. Dopiero spełnienie odpowiednich wymagań uprawnia zakład do nanoszenia znaku.
Czy każda paleta jadąca za granicę musi mieć IPPC?
Nie. Przy eksporcie poza UE obowiązek zależy od przepisów fitosanitarnych państwa przeznaczenia, choć wiele państw stosuje wymagania ISPM 15. Przy przemieszczaniu opakowań pomiędzy państwami UE oraz między UE i Szwajcarią co do zasady takiego wymogu nie ma, poza szczególnymi wyjątkami fitosanitarnymi.
Fraza certyfikat fitosanitarny ISPM 15 IPPC bywa więc myląca. Zgodność drewnianego materiału opakowaniowego potwierdza przede wszystkim prawidłowy znak IPPC naniesiony przez uprawniony podmiot, a nie zwykły papierowy „certyfikat do palety”.
EPAL: kto może produkować, naprawiać i znakować palety?
Logo EPAL nie jest urzędowym znakiem zgodności z PPWR. To chroniony znak systemu licencyjnego European Pallet Association.
Produkcja i naprawa palet EPAL wymagają ważnej licencji. Dopiero po jej uzyskaniu podmiot może stosować oznaczenia przewidziane przez system. Naprawa wykonana bez licencji nie staje się naprawą EPAL tylko dlatego, że paleta nadal ma stare logo na wsporniku.
Jakie mogą być konsekwencje błędnego lub fałszywego oznakowania?
Konsekwencje zależą od rodzaju oznaczenia. Nie ma jednej uniwersalnej kary za „źle oznakowaną paletę”.
W systemie EPAL wobec licencjobiorców naruszających zasady mogą zostać zastosowane sankcje umowne, w tym od 500 do 50 000 euro, dodatkowe kontrole, utrata prawa do korzystania ze znaku lub cofnięcie licencji. EPAL zastrzega także możliwość działań prawnych wobec produkcji lub napraw bez ważnej licencji.
Hasło kary za nielegalne palety EPAL wymaga jednak doprecyzowania. Samo naruszenie zasad licencyjnych i przestępstwo to nie to samo. W Polsce art. 305 Prawa własności przemysłowej przewiduje odpowiedzialność karną za oznaczanie towarów podrobionym zarejestrowanym znakiem towarowym w celu wprowadzenia ich do obrotu lub obrót takimi towarami. W podstawowym typie czynu grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.
W przypadku ISPM 15 konsekwencje nie ograniczają się do problemu z samym oznaczeniem. Niezgodność drewnianego materiału opakowaniowego może skutkować zatrzymaniem przesyłki podczas kontroli, odmową jej wwozu, koniecznością ponownego wywozu, przeprowadzenia odpowiedniego zabiegu albo zniszczenia niezgodnego opakowania. Przy eksporcie należy więc sprawdzać wymagania państwa docelowego jeszcze przed wysyłką.
Czy ROP oznacza, że producent palety odpowiada za wszystko?
Nie. Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) w PPWR posługuje się własną definicją „producenta”, której nie należy utożsamiać z wytwórcą palety.
Co do zasady ROP dotyczy podmiotu, który po raz pierwszy udostępnia dane opakowanie lub produkt w opakowaniu na terytorium danego państwa członkowskiego albo rozpakowuje produkt, nie będąc użytkownikiem końcowym. W zależności od modelu może to być wytwórca, importer lub dystrybutor.
Odpowiedzialność za zgodność techniczną palety może więc spoczywać na wytwórcy, a obowiązki ROP, rejestracja i raportowanie na innym przedsiębiorcy. PPWR przewiduje rejestr producentów oraz raportowanie ilości opakowań udostępnianych po raz pierwszy.
Nie należy jednak przypisywać jednej uniwersalnej „kary za brak ewidencji”. Szczegółowe sankcje za naruszenia PPWR są określane w prawie krajowym, dlatego trzeba je analizować według aktualnych przepisów obowiązujących w danym państwie.
Kto powinien sprawdzić oznaczenia przed użyciem palety?
Odpowiedzialność za naniesienie znaku może należeć do wytwórcy lub uprawnionego podmiotu, ale kupujący powinien wiedzieć, co otrzymuje. Innych oznaczeń może wymagać zwykły obieg krajowy, innych eksport do państwa trzeciego, a jeszcze innych paleta funkcjonująca w systemie EPAL lub podlegająca określonym obowiązkom PPWR.
Jeżeli zamawiasz palety i nie masz pewności, jakiego nośnika oraz oznaczeń potrzebujesz dla danego zastosowania, warto wyjaśnić to przed zamówieniem. Nasz zespół, opierając się na ponad 17-letnim doświadczeniu produkcyjnym Kampol Logistyka, pomoże Ci dobrać właściwy nośnik. Wytwarzane przez nas od podstaw nowe palety drewniane w pełni odpowiadają wymaganiom PPWR.
Jeden znak nie załatwia wszystkich obowiązków
Znak IPPC potwierdza spełnienie określonych wymagań fitosanitarnych, EPAL wskazuje na nośnik funkcjonujący w systemie licencyjnym, a PPWR wprowadza własne wymagania dotyczące zgodności, identyfikacji, etykietowania oraz informacji o wytwórcy.
Dlatego odpowiedzialność prawną trzeba przypisywać do konkretnego obowiązku, a nie do samego faktu, że przedsiębiorstwo produkuje lub sprzedaje palety. Przed zakupem należy ustalić przeznaczenie nośnika i dopiero wtedy sprawdzić, jakie oznaczenia i dokumenty rzeczywiście są potrzebne.